Blog

Waarom is water nat? Het lijkt misschien een gekke vraag, maar sta er eens bij stil. Waarom is water eigenlijk nat? In dit proefje doe je onderzoek naar die vraag.

Nodig:

• 5 glazen van minimaal 100ml.
• 100 ml water
• 100 ml sap
• 100 ml afgekoelde thee
• 100 ml melk
• 100 ml cola (of een andere drank met koolzuur)
• blinddoek

Stappen:

Zet de 5 glazen naast elkaar neer. Schenk in elk glas evenveel vloeistof. Omdat de vloeistoffen misschien uit de koelkast komen, is het belangrijk dat je na het inschenken even wacht. Het proefje werkt het beste als alle vloeistoffen op kamertemperatuur zijn.

Vraag nu even of iemand je komt helpen.

Als de 5 glazen gevuld en op kamertemperatuur zijn, pak je de blinddoek en doe je die om. Het is nu de taak van de hulp om de glazen in een andere volgorde te zetten.

Laat je hulp nu je vinger naar het eerste glas leiden. Bedenk welke vloeistof het is en vraag je hulp om het op te schijven. Ga zo alle 5 de glazen af. Voor het beste resultaat droog je na elke keer je vinger even af.

Vragen:

1. Voelen alle vloeistoffen nat aan?
2. Voel je een verschil tussen de verschillende vloeistoffen?
3. Wat voelt er verschillend?
4. Hoeveel van de 5 had je er goed?

Meer weten?

Nat is een woord dat wij gebruiken om uit te leggen hoe het voelt als je je hand in water stopt. Op een zelfde manier kan je ook zeggen dat een steen hard is of vuur heet. De zenuwen in je hand sturen informatie van je hand naar je hersenen. Je hersenen gaan met die informatie aan de slag. De informatie over de druk op je hand, de temperatuur en de manier waarop water langs je hand beweegt, vertelt je hersenen dat water nat is.

Er zijn verschillende manieren om je hersens voor de gek te houden. Zo zijn er plaatjes waarop je iets ziet dat eigenlijk niet kan. Dat heet een optische illusie. Bij Kennislink hebben ze daar een goede uitleg over met leuke voorbeelden.

Naast je ogen kan je ook je hele lichaam voor de gek houden. In dit filmpje zie je hoe ze dat doen.

Nachtvlinders zoeken doe je het beste in het donker. Maar om ze te lokken heb je wel licht nodig. In dit proefje leer je om nachtvlinders te lokken en gaan we op zoek naar de vlinders die in jouw buurt leven.

Nodig:

• 2 verschillende zaklampen
• wit laken
• touw
• schaar
• fototoestel

Stappen:

De eerste voorbereidingen kan je overdag doen als het nog licht is. Pak het laken, het touw en de schaar en ga op zoek naar een goede plek om het laken op te hangen. Hang het laken een beetje schuin zodat je er makkelijk een zaklamp achter kan zetten.

Zodra het donker is kan je naar je laken lopen en zet je 1 van de 2 zaklampen aan. Blijf rustig zitten wachten tot de eerste vlinders komen kijken. Meestal gaan ze op het laken zitten en kan je in alle rust een foto van ze maken. Met die foto kan je later op Vlindernet opzoeken welke vlinders je hebt gezien.

Probeer na een halfuur ook eens je andere lamp. Zo kan je zien of ze verschillend licht geven en welke van de twee beter werkt.

Let er bij je onderzoek wel op dat de vleugels van vlinders, ook nachtvlinders, heel gevoelig zijn. Als je ze aanraakt kunnen ze kapot gaan. Een vlinder met een kapotte vleugel kan niet meer goed vliegen. Ook daarom kan je beter een foto maken dan de nachtvlinders aanraken.

Vragen:

1. Hoeveel vlinders heb je geteld?
2. Welke vlinders heb je gezien?
3. Welke lamp gaf het beste resultaat?
4. Wat is het verschil tussen de twee zaklampen?

Meer weten?

Nachtvlinders zoeken gaat niet alleen met licht. Op de website van onze vrienden van Nachtvlindernet staan verschillende manieren om ze te lokken en onderzoeken. Je kunt hier ook terecht voor de jaarlijkse Nationale Nachtvlindernacht. Op de website staan ook verschillende plekken in Nederland waar een avond nachtvlinders zoeken wordt georganiseerd.

Je kan water splitsen in twee onderdelen: Waterstof en zuurstof. Dat splitsen kan natuurlijk niet met een mes of een schaar. In dit proefje ga je water splitsen en onderzoeken we welke manier van water splitsen het beste werkt.

Nodig:

• 2 potloden
• puntenslijper
• schaar
• maatbeker (250 ml.)
• stuk karton
• 6 volt blok batterij
• 9 volt blok batterij
• 2 kabels met krokodilbekjes
• 1 theelepel zout

Stappen:

In dit proefje ga je werken met stroom. Het voltage is laag, maar het is toch handig als je het even tegen een volwassene zegt wat je gaat doen.

Pak nu de puntenslijper en slijp de achterkant van het potlood. Zorg dat aan beide kanten een goede scherpe punt zit. Doe dit bij allebei de potloden. De potloden worden straks de elektroden.

Vul daarna de maatbeker met ongeveer 100 ml. warm water.

Pak nu de schaar en het karton. Knip je stukje karton zo dat hij goed over het glas past. Prik er daarna 2 gaten in. De gaten moeten ongeveer 2 of 3 centimeter naast elkaar zitten. Schuif nu de potloden door de gaten zodat ze blijven hangen. Het is belangrijk dat de punten wel in het water hangen, maar niet de bodem raken.

Pak nu een kabel met een krokodillenbekje en sluit een kant op de bovenste potloodpunt (dus niet in het water!) de andere kant sluit je aan op de 6 volt batterij. Sluit daarna het andere potlood ook aan.

Vragen:

1. Wat gebeurt er als je beide potloden op de batterij hebt aangesloten?
   Komen er bij een van de twee potloden meer belletjes vrij?
2. Hoe denk je dat dat komt?
3. Doe nu ook wat zout bij het water. Wat zie je gebeuren?
4. Als je nu de 9 volt batterij aansluit. Wat is dan het verschil?

Meer weten?

De chemische naam van water is H2O. Er zitten 2 delen waterstof en een 1 deel zuurstof in elke watermolecuul. Daarom zie je ook meer belletjes waterstof dan zuurstof. Op dit moment wordt er veel onderzoek gedaan naar water splitsen. Dat komt omdat waterstof ook een hele goede brandstof is. Vanaf deze zomer rijdt er bijvoorbeeld een waterstofbus in Apeldoorn naar de Apenheul.

Maar waterstof maken met een batterij is natuurlijk nog niet echt groene stroom. Je kan het proefje daarom nog beter doen met zonnecellen. Bij Opitec kan je allerlei soorten zonnecellen krijgen om zelf proefjes mee te doen.

Regen komt uit de zee. Dat klink heel gek, maar het is echt waar. Dat komt door de waterkringloop. In dit proefje leer je meer over de waterkringloop.

Nodig:

• grote glazen pot
• deksel voor op de pot
• ijsblokjes
• 100 ml warm water

Stappen:

Zet de pot goed op tafel. Omdat je met warm (of heet) water werkt, is het belangrijk dat hij niet om kan vallen.

Vul de pot met een laagje warm water van ongeveer 3 centimeter. Hoe heter het water is, hoe sneller het proefje gaat. Als je het water wil koken of heet water uit de kraan gebruikt, vraag dan even hulp aan een volwassene.

Leg de deksel nu ondersteboven op de bovenkant van de pot. Stapel de ijsblokjes op de deksel.

Nu is het tijd om rustig te kijken naar wat er gebeurt.

Vragen:

1. Wat gebeurt er in de pot?
2. Kan dit proefje ook met koud water?
3. Waarom denk je van wel of niet?

Meer weten?

In de pot zie je het hete water verdampen. De warme waterdamp stijgt en koelt af door de ijsblokjes op de deksel. De afgekoelde waterdamp condenseert. Dat betekend dat het weer druppels worden op de onderkant van de deksel. Als er genoeg waterdruppels onder de deksel zitten worden ze te zwaar en vallen de druppels weer naar beneden. Dat rondje heet een waterkringloop.

Op de website van Ecomare hebben ze een leuke uitleg over de waterkringloop. Zelf kijken we ook graag naar Huisje Boompje Beestje die kunnen leggen in dit filmpje ook uit wat er met de regen gebeurt als hij is gevallen.

Erosie is een moeilijk woord voor slijtage. Niet de slijtage van je shirt of je schoenen, maar de slijtage van de grond en de bergen. Een berg kan bijvoorbeeld voor een deel verdwijnen als er lang genoeg water over stroomt. In dit proefje ga je erosie verder onderzoeken.

Nodig:

• kartonnen of plastic beker
• priem
• schaar
• drinkrietje
• klei
• oude bakplaat
• zand of aarde
• 3 grote kiezelstenen
• 500 ml water

Stappen:

Het beste is om dit proefje buiten te doen. Als dat niet kan, kan het natuurlijk ook binnen, maar zorg dan dat het water ook kan opvangen. Leg in dat geval ook een paar handdoeken of een dweil klaar.

Pak het bekertje en prik een gaatje in de zijkant. Zorg dat het gat ongeveer een centimeter boven de bodem zit. Knip nu het drinkrietje in twee stukken. Schuif een helft door het gaatje zodat hij nog een paar centimeter uitsteekt. Je kan het gaatje nu afdichten met de klei.

Vul het bakblik met een laagje zand en aarde. Maak de bovenkant glad, zodat je een mooie gevulde bakplaat hebt met zand.

Leg het bakblik nu schuin op de grond en leg onder een kant een steen. Als je geen steen hebt, dan kan je ook wat zand pakken, een blok hout of een leeg pak sap. Het maakt niet uit wat je gebruikt, zolang het bakblik maar schuin staat en 1 kant ongeveer 6 centimeter van de grond komt.

Ze de beker nu aan de hoge kant van het bakblik met het rietje boven het zand. Zet je vinger tegen de opening van het rietje en giet met je andere hand de beker vol met water. Als de beker vol is, laat je het rietje los. Kijk nu goed hoe het water naar beneden loopt.

Probeer het bakblik nog schuiner te zetten. Zeker 10 tot 12 centimeter van de grond. Zet je vinger weer op het rietje terwijl je de beker vult met water. Herhaal het proefje en kijk weer goed hoe het water nu naar beneden loopt.

Bedek het bakblik nog een keer met zand. Leg er nu een paar kiezelstenen voor het rietje. Druk het rietje weer dicht en vul de beker met water. Laat het water weer lopen en kijk goed wat er gebeurt als het water de kiezelstenen raakt.

Vragen:

1. Wat gebeurt er als het water de eerste keer naar beneden loopt?
2. Zie je iets anders als het bakblik schuiner staat?
3. Wat gebeurt er met het water als je er een kiezelsteen voor legt?
4. Is het anders als je meer kiezelstenen gebruikt?

Meer weten?

Het water slijt een pad door het zand. Dit is een goed voorbeeld van erosie. Ook in Nederland kan je in de natuur naar erosie kijken. In Zuid-Limburg heb je heuvellandschap dat ontstaan is door eeuwen van erosie.

Ook bij het strand zorgt het zeewater voor erosie. Nederland heeft natuurlijk heel veel strand, dus wordt goed in de gaten gehouden waar het meeste zand verdwijnt.

De Maker Faire is de grootste Show (and Tell) op aarde: een gezinsvriendelijk festival waarbij uitvinding, creativiteit en vindingrijkheid centraal staan. Een viering van de Maker movement.

Deels wetenschapsfestival, deels beurs, en voor een deel iets helemaal nieuws. Het festival in Eindhoven is een samenkomst van tech-enthousiastelingen, hobbyisten, onderwijzers, knutselaars, ingenieurs, wetenschapsclubs, designers, kunstenaars, studenten en commerciële exposanten van alle leeftijden. Al deze makers komen naar de Maker Faire om te laten zien wat ze maken en om te delen wat ze leren.

De lancering van de Maker Faire in de Bay Area in 2006 toonde de populariteit van het maken en interesse onder de groepen ambitieuze makers om deel te nemen aan hands-on activiteiten en nieuwe vaardigheden te leren tijdens het evenement. Een record van 215.000 mensen namen deel aan de twee Maker Faires in de Bay Area en New York in 2014. Een gezinsvriendelijk evenement, waar 50% van de bezoekers tijdens het evenement aanwezig was met kinderen.

Maker Faire is voornamelijk gericht op de toekomst, de presentatie van makers die nieuwe vormen verkennen met nieuwe technologieën. Maar het is niet alleen voor de makers op technisch gebied; Maker Faire is voorzien van projecten en experimenten vanuit het gehele spectrum van wetenschap, techniek, kunst, performance en ambacht.

Maker Faire is een bijeenkomst van fascinerende, nieuwsgierige mensen die leren genieten en die houden van het delen van wat ze kunnen doen. Het is een plek voor makers om voorbeelden van hun werk te laten zien en interactie aan te gaan met het publiek. Vele makers zeggen dat ze geen andere plek kennen om te delen wat ze doen. DIY (Do-It-Yourself) is vaak onzichtbaar in onze gemeenschap, deze vindt vaak plaats in winkels, garages en op keukentafels. Het staat meestal niet in de schijnwerpers van de traditionele kunst of (wetenschappelijke) evenementen. Maker Faire maakt deze projecten zichtbaar en laat ideeën zien die we niet elke dag tegenkomen.

Het festival in Eindhoven wordt aangeboden door Maker Media. Maker Media publiceert Make:magazine, produceert Maker Faire, en biedt een doe-het-zelf tools, electronica, kits en boeken via de online en pop-up maker Shed winkels.

Een verslag door Omroep Houten van de activiteiten bij Loeren bij de Boeren van zaterdagmiddag. Voor, na en tijdens het optreden van Clean Pete was er op het terrein van boer Vernooy van alles te beleven.

Tijdens Loeren bij de Boeren traden er vele bekende artiesten op, waaronder Ellen ten Damme, Eefje de Visser, Cosmic Carnival en Edison Effect. Naast deze musici waren er ook dans, modern circus en cabaret voorstellingen te zien.
Verder waren er allerlei kinderactiviteiten en een streekmarkt.

Het festivalterrein was op zaterdag 2 juli open van 12:00 tot 23:00 uur en op zondag 3 juli van 12:00 tot 21:00 uur.
het festival werd op 3 locaties in een prachtige omgeving in ’t Goy gehouden.
Boer Vernooij op de Beusichemseweg 32, is de hoofdlocatie
Landgoed Wickenbrgh, Wickenburgseweg 17
Landwinkel de Lindeboom Beusichemseweg 22

In alles wat leeft zit DNA. Maar kan je het ook zien? Normaal kan dat niet. In dit proefjes gaan we het DNA uit een banaan halen.

Nodig:

• halve banaan
• diepvrieszakje (met sluiting)
• 5 gram zout
• 100 ml heet water
• afwasmiddel
• alcohol (let op: zet deze voor het proefje in de vriezer)
• maatbeker (minimaal 250 ml)
• roerstaafje
• trechter
• koffiefilter
• maatcilinder

Stappen:

Doe de halve banaan in het diepvrieszakje. Doe het zakje dicht en knijp de banaan fijn. Blijf de banaan ongeveer 1 minuut kneden.

Meng nu in de maatbeker het zout en het water. Zorg dat het zout helemaal is opgelost. Als het zout is opgelost schenk je het water voorzichtig in de zak bij de bananenpuree. Kneed het er nog even rustig en voorzichtig doorheen.

Doe er nu ook voorzichtig 10 druppels afwasmiddel bij. Je mag het er nog een keer langzaam en rustig doorheen kneden. Doe dit vooral niet te wild, want dan gaat het schuimen. Als je rustig kneed, krijg je bijna geen schuim. Zet het zakje hierna even weg.

Pak nu de trechter en zet de koffiefilter er in. Als je een beetje lang de kanten strijkt, zal hij wel goed passen. Zet de trechter met de filter nu op de maatcilinder. Heb je geen maatcilinder, gebruikt dan een hoog smal glas.

Schenk hierna rustig en voorzichtig het bananenmengsel uit het zakje in de trechter. Doe dit heel rustig, anders zit alles straks onder het bananenmengsel. Als het in de filter zit kan het echt wel een paar minuten duren voordat het doorloopt. Het water met het DNA van de banaan moet namelijk druppel voor druppel door de filter heen. Als het vocht door je filter is en in de maatcilinder zit, haal je de trechter er af.

Pak nu de alcohol uit de vriezer. Hou de maatcilinder schuin en giet de alcohol er heel rustig op. Als je dit langs de rand doet, dan blijft de alcohol op het bananenwater drijven. Zorg dus dat je heel, heel voorzichtig schenkt tot je een laagje hebt van ongeveer twee centimeter. Zet de maatcilinder hierna weer recht neer. Nu is het wachten geblazen.

Langzaam zal je in de alcohol kleine slingers van belletjes zien ontstaan. Alsof er sliertjes in de alcohol drijven. Dat is het DNA van de banaan.

Je kan dit proefje ook doen met aardbeien, perziken of ander fruit. Probeer het maar eens, dan zal je zien dat je nog meer DNA te zien krijgt.

Vragen:

1. Wat denk je dat de rol van het zoute water is in dit proefje?
2. Wat denk je dat de rol van het afwasmiddel is?
3. Wat denk je dat de rol van alcohol is?

Meer weten?

Het water was de eerste toevoeging aan de banaan. Het is belangrijk dat het water zout is omdat het zout zich vastmaakt aan het DNA. Hierdoor krijg je grotere slierten die je kan zien. Het afwasmiddel zorgt ervoor dat de cellen waar het DNA in zit open gaan. Op het moment dat het buitenste laagje van de cel opengaat, komt het DNA naar buiten. De alcohol is nodig om het DNA te laten zien. DNA lost namelijk op in sommige vloeistoffen, maar niet in alcohol.

Alles wat leeft heeft DNA. Wil je meer lezen, kijk dan ook eens naar dit verhaal van
Casper Geraedts. Hij legt precies uit hoe DNA in elkaar zit. Wil je meer weten over DNA en er zelf mee aan de slag? Ga dan eens langs bij Museum Boerhaave. Daar hebben ze soms leuke kinderactiviteiten.

Ben je ooit in de buurt geweest van de Noordpool of de Zuidpool? Dan heb je vast ’s nachts het poollicht gezien. Het poollicht heeft verschillende kleuren. In dit proefje gaan we zelf het poollicht tekenen met pastelkrijt.

Nodig:

• poollicht model
• dik zwart papier
• pastelkrijt
• schaar
• keukenpapier

Stappen:
Het poollicht heeft een aantal vaste kleuren. De kleuren van het poollicht zijn rood, groen en blauw. Soms vermengen de kleuren zich in de lucht. Daardoor kan je ook geel en roze zien. Zoek deze kleuren pastelkrijt uit. De andere krijtjes kan je in het doosje laten zitten.

Pak nu je schaar en knip langs het lijntje van het poollicht model. Als je liever je eigen golflijntje maakt mag dat natuurlijk ook. Voor de golven van het poollicht tekenen we het liefs langs de lijn van een model.

Leg je poollicht model nu op het vel zwart papier. Pak een pastelkrijtje en teken op het poollicht model langs de golflijn. Ga een paar keer heen en weer zodat je een mooie dikke kleurlaag. Het geeft niets als er ook wat kleur op het zwarte papier komt.

Druk je poollicht model nu met een hand op het papier en veeg met je ander hand het pastelkrijt omhoog. Op deze manier krijg je gekleurde vegen op het zwarte papier. Je kan nu nog een keer met andere kleuren op je model tekenen en het met keukenpapier uitsmeren. Je mag zelf weten hoeveel kleur je wil gebruiken.

Als je nu het poollicht model optilt, zie je een kleurrijke golf over je zwarte papier lopen.

Je kan nu met je poollicht model op nog een paar plekken een golven maken. Dat doe je door de stappen hierboven te herhalen. Eerst met pastelkrijt op je poollicht model tekenen en daarna uitsmeren met keukenpapier. Wil je een ander poollicht tekenen? Dan kan je het poollicht model ook omdraaien, dan krijg je een iets andere golf. Je kan het poollicht model ook schuin op je tekenvel leggen.

Als je klaar bent heb je een mooie tekening van het poollicht.

Meer weten?
De kleuren van het poollicht komen door een reactie van de atomen in de atmosfeer van de aarde met de energie van de zon. De rode kleur komt van de reactie met zuurstof in onze lucht. De groene en blauwe kleuren komen door een reactie met de stikstof in onze atmosfeer.
Wil je weten hoe dat precies werkt? Kijk dan eens bij onze vriend Bommeltje die dat heel precies kan uitleggen.

Ook in Nederland kan je een paar keer per jaar het poollicht zien. Op de website van poollicht.info kan je zien waar en wanneer de kans het grootst is. Ze hebben daar ook mooie foto’s van het poollicht.

Volg Proefjes met Boefjes ook op Instgram. Hier krijg je bijna dagelijks updates van leuke projecten, spannende proefjes en grappige feitjes. Kijk voor ons profiel op instagram.com/proefjesmetboefjes.

We delen via Instagram proefjes, workshops en andere leuke dingen. Heb je zelf ook proefjes gedaan of gebruik je proefjes van onze website. Dan vinden we het leuk als je ons een mention geeft of de hashtag #proefjesmetboefjes gebruikt.

Je kan de app voor Instagram downloaden in de Apple Appstore of bij Google Play.