Blog

Lopende robots zijn moeilijk om te maken. Lasse Stenbæk Lauesen heeft hard gewerkt aan een ontwerp dat dat kan. De DINOR3X is een LEGO Mindstormsrobot die loopt, kijkt en brult. Het is een feest om hem te bouwen.

Nodig:

• LEGO Mindstorms 313131 EV3-set
• de bouwinstructies
• het programma voor de DINOR3X

Stappen:

We hebben eerder een robot gemaakt die kan rijden met wielen of rupsbanden. We hebben ook een robot gemaakt die stilstond, maar met z’n armen kon bewegen. Wat we nog niet hadden gemaakt was een robot die kan lopen.  Toch heeft Lasse Stenbæk Lauesen er eentje gemaakt.

De DINOR3X kan lopen doordat er twee motoren bij zijn achterpoten zitten. De andere motor bedient zijn bek. Omdat er voorop ook gebruik wordt gemaakt van de IR-sensor, loopt de DINOR3X niet meteen overal tegenaan. Sterker nog, als je iets voor zijn sensor houdt, dan zal hij er eerst tegen brullen.

Al met al een ontzettend leuke robot om te bouwen. Na een eerste testloopje kan het zijn dat zijn poten wat los zitten. Let daar op. Het was het enige probleem dat wij konden ontdekken.

Meer weten?

In de Verenigde Staten wordt hard gewerkt aan een lopende robot. Het bedrijf Boston Dynamics heeft verschillende filmpjes op youtube van robots die ze maken met poten. Maar er zijn ook heel veel filmpjes waarin het lopen niet goed gaat.

Naast de DINOR3X bouwt Proefjes met Boefjes vaker aan robots. Een overzicht van de LEGO Mindstorms projecten vind je hier.

Nederland is een fantastisch land om in te vliegeren. Er is bijna altijd wind en er zijn genoeg veldjes te vinden om een vlieger op te laten. Maar wat als je geen vlieger hebt? In dit proefje ga je zelf een vlieger maken.

Nodig:

• vliegertouw
• stevige plasticzak van minimaal 50 cm breed en 100 cm hoog
• ducttape
• houten stok van ongeveer 5 mm dikte en 2 meter lang
• liniaal
• schaar
• dikke stift
• fijne zaag

Stappen:

Je gaat een vlieger maken in de meest herkenbare vliegervorm: de ruit. Voor deze vlieger maak je niet alleen het vlieger deel, maar ook de staart. De staart is makkelijk te maken en daarvoor gebruik je hetzelfde plastic als voor het vliegerzeil. Je kan nu beginnen met zelf een vlieger maken.

Leg de plasticzak plat op de vloer met het gesloten deel naar boven. Daarna zet je een stip net onder de linkerbovenhoek (A) en een tweede stip 100 centimeter naar beneden (B). Meet daarna vanaf de bovenste stip nog 25 centimeter en ga 50 centimeter naar rechts. Zet daar weer een stip (C). Dan ziet het er zo uit.

 

Pak de liniaal en verbind de stippen van A -> C -> B. Draai nu je plasticzak om en trek de lijntjes over. Als je ze niet goed kan zien, dan moet je de C-stip nog een keer zetten en meten vanaf A en B, die blijven hetzelfde. Let dan op dat je van rechts naar links werkt.

Knip de zak daarna open aan de bovenkant en aan de kant zonder stippen. Als je het zeil nu uitvouwt heb je al de vorm van je vlieger. Die kan je uitknippen.

Leg nu de houten stok op het zeil. De bovenkant van de stok moet precies aansluiten op het bovenste puntje van het zeil. Aan de onderkant steekt hij uit. Zet met je stift een streepje op de plek waar hij uitsteekt en zaag hem daar af.

Pak nu de ducttape en gebruik een stuk van ongeveer 5 centimeter om de stok boven aan het plastic vast te maken. Plak hier een tweede stukje van 5 centimeter dwars op.

Gebruik ook een stuk van 5 centimeter aan de onderkant.

Leg de afgezaagde stok nu op het zeil en kijk of hij precies van de linkerhoek naar de rechterhoek gaat. Steek hij nog iets uit? Zaag dan een stukje bij. Zit hij goed? Plak hem dan ook vast met 5 centimeter ducttape.

Als je niet goed weet of je vliegertouw sterk genoeg is kan je altijd kijken bij de mensen van Vlieger-gigant.nl. Je hebt vliegertouw nodig dat ongeveer 11 kilo moet kunnen hebben.

Prik nu een klein gaatje in het zeil, precies op de plek waar de twee stokken elkaar kruisen. Doe daar een stukje van het touw door en maak het stevig vast aan de twee stokken. Je mag hem er best een paar keer omheen slaan.

Het enige dat je nu nog moet maken is de staart. Die is trouwens wel heel belangrijk. Van de overgebleven zak knip je lange repen plastic van ongeveer 5 centimeter breed. In totaal heb je ongeveer 5 meter nodig. Plak de stukken als een lang lint aan elkaar.

Maak de staart vervolgens met een simpele knoop vast aan het onderste deel van de verticale stok. Dat kan met een gewone knoop.

Je hoeft nu alleen nog maar een goed plekje te zoeken om je vlieger op te laten.

Vragen:

1. Ging je vlieger de lucht in?
2. Als je vlieger niet meteen vloog, wat heb je er daarna aan verbeterd?
3. Als je vlierg wel vliegt, hoe hoog komt hij?
4. Je vlieger heeft wind nodig, maar niet te veel. Waarom denk je dat dat is?

Meer weten?

Naast de ruitvormige vlieger heb je ook een Deltavlieger, in de vorm van een driehoek en de matrasvlieger, die is meer rechthoekig. Wil je na dit proefje vaker zelf een vlieger maken, dan is het leuk om ook naar andere ontwerpen te zoeken.

Wil je nog andere vormen van vliegers zien? Ga dan in het najaar naar Scheveningen. Daar is elk jaar een Vlieger Festival met heel veel verschillende soorten en maten vliegers.

Verf bestaat uit drie onderdelen: kleur, iets om het mee te smeren en iets dat alles bij elkaar houdt. In dit proefje ga je kijken welke stoffen er samen voor goede verf zorgen. Je gaat verschillende soorten verf maken.

Nodig:

• bloem
• behangplaksel
• melkpoeder
• vloeibare zeep
• afwasmiddel
• shampoo
• voedingskleurstof
• inkt of ecoline
• zwarte thee
• bakje
• twee theelepels
• twee eetlepels
• water
• kwasten
• papier

 

Stappen:

Eerst ga je drie groepen maken. Een groep met binders, een groep met smeermiddelen en een groep kleurstoffen.

Binders	Smeermiddel	Kleurstof
bloem	vloeibare zeep	voedingskleurstof
behangplaksel	afwasmiddel	inkt of ecoline
melkpoeder	shampoo	zwarte thee

Kies eerst uit elke groep een stof. Je kan bijvoorbeeld kiezen voor bloem, shampoo en zwarte thee. Of je kiest voor melkpoeder, vloeibare zeep en rode voedingskleurstof. Het maakt niet uit wat je combineert, zolang er een binder, smeermiddel en kleurstof wordt gemengd. Als je deze drie mengt kan je verschillende soorten verf maken.

Van een binder neem je 1 eetlepel. Die doe je in een bakje. Daar doe je een halve theelepel smeermiddel bij. Doe er daarna twee eetlepels water bij. Je moet nu goed roeren in je bakje. Blijf roeren tot er geen klontjes meer zijn. Hierna voeg je nog een theelepel met kleurstof toe. Ook dan moet je weer goed roeren.

Het verf maken is nu bijna klaar. Je moet de verf natuurlijk nog wel testen. Probeer nu met een kwast uit of de verf goed is. Je kan gewoon een streep op je papier trekken.

Probeer verschillende mengsels voor verschillende kleuren en resultaten.

Vragen:

1. Welke combinatie vond je goed werken?
2. Welke combinatie vond je juist niet goed?
3. Wat denk je dat er gebeurt als je de verhoudingen aanpast? Probeer het eens!
4. Kan je een andere binder of kleurstof bedenken?

Meer weten?

Als je de binder en het water mengt met water, krijg je een papje. Het smeermiddel zorgt ervoor dat je de verf goed kan uitsmeren. Omdat je een leuke kleur wil, voeg je er kleurstof aan toe. Ook hier is het water weer belangrijk. Het zorgt dat de kleurstof goed kan mengen.

Bij onze vrienden van Expedition Chemistry kan je ook verf maken met een ei. Dat is ook heel erg leuk. Vroeger gebruikte schilders allerlei spullen om zelf verf te maken. Toen kon je het ook nog niet in de winkel kopen. Bij het Rijksmuseum in Amsterdam hebben ze daar heel veel verschillende voorbeelden van. Daar hangen ook allemaal oude schilderijen.

Heb je wel eens een Rubiks kubus opgelost? Een Rubiks kubus is een kubus met 54 gekleurde vakjes die je zo moet draaien zodat alle kanten eenzelfde kleur krijgen. De EV3 MindCub3r van David Gilday is de oplossing voor iedereen die de kubus niet opgelost krijgt.

Nodig:

• LEGO Mindstorms 313131 EV-set
• bouwinstructie voor de robot
• MindCub3r Programma
• Rubiks kubus

Stappen:

Er zijn maar weinig modellen in de LEGO Mindstorms wereld die bijna alle onderdelen uit de doos gebruiken. De EV3 MindCub3r is wel zo’n model. Maar liefst 115 stappen zijn er nodig om de volledige robot te bouwen. Let daarbij wel goed op, sommige stappen vragen wat inzicht. Voor het goed laten werken van het programma zijn er wat extra stappen nodig, kijk daarvoor op: mindcuber.com onder het kopje Software.

Omdat het zo’n grote robot is is het ook een leuk project om met een groepje te bouwen. De robot bestaat uit drie losse delen die je later samenvoegt, dus ook daar kan je in losse teams mee aan de slag.

Wat verder opvalt is dat het programma van de EV3 MindCub3r lekker duidelijk is. Je kan in de het programma op je computer (LEGO MINDSTORMS EV3 software) precies zien welke stappen de robot zet. Als je zelf wil programmeren is dit ook een prima robot om de verschillende stappen mee te onderzoeken.

Meer weten:

De EV3 MindCub3r vindt uiteindelijk wel de oplossing, maar hij is niet heel erg snel. De Nederlander Mats Valk kan als een van de snelste ter wereld een Rubiks kubus oplossen. In november 2016 deed hij er 4,74 seconden over. Je kan op zijn eigen youtube-kanaal een filpje zien hoe hij vorig jaar een nieuw wereldrecord haalde. Op het youtube-kanaal IAssemble van David Gilday staan nog meer robots die hij heeft gemaakt.

Meer LEGO Mindstorms? Kijk hier voor andere robots en projecten.

Bij een aardbeving begint de grond te schudden. Maar wat gebeurt er eigenlijk bij een aardbeving? In dit proefje ga je zelf een aardbevingsonderzoek uitvoeren.

Nodig:

• slinky of traploper (liefst eentje van metal)
• grof schuurpapier

Stappen:

Zorg dat je op je werktafel wat ruimte hebt. Leg vervolgens je vel met schuurpapier op tafel met de ruwe kant naar boven. Zet dan de slinky met z’n onderkant midden op het vel papier.

Pak het vel schuurpapier aan een kan beet en trek het een paar centimeter naar je toe. Beantwoord nu vraag 1 in je aardbevingsonderzoek.

Schuif het vel schuurpapier nu weer terug naar het midden van de tafel en geef er weer een stevige ruk aan. Je kan het schuurpapier ook van links naar rechts bewegen. Blijf het papier heen en weer duwen tot de slinky omvalt.

Vragen:

1. Wat gebeurt er met de slinky als je aan het schuurpapier trekt? Waarom denk je dat hij niet omviel?
2. Hoe denk je dat een hoog gebouw reageert bij een aardbeving?
3. Wat is het grote verschil tussen de slinky en een hoog gebouw?

 

Meer weten?

Op het moment dat je het schuurpapier heen en weer beweegt, doe je een aardbeving na. De slinky laat dan precies zien wat er gebeurt als een gebouw schud. Bij een echte aardbeving vinden die schuddende bewegingen soms wel 100 keer per seconde plaats. Dat is zoveel kracht dat een gebouw kan instorten.

Je kan op spreekbeurten.info meer lezen over aardbevingen. Ze hebben daar ook voorbeelden van aardbevingen over de hele wereld.

Tegenwoordig kunnen ontwerpers en bouwers steeds beter hoge gebouwen maken die tegen een stootje kunnen. Als je zelf een keer een gebouw wil maken voor je aardbevingsonderzoek, ga dan naar GeoFort, daar kan je met de Earthquake Shake zelf een gebouw maken dat tegen een stootje kan.

In Nederland waait het bijna altijd. Maar waar komt de wind vandaan? In dit proefje doe je onderzoek naar de wind en leer je de windrichting meten. Je maakt zelf een windvaan om te onderzoeken uit welke richting de wind waait.

Nodig: 

• papieren of plastic koffiebeker met deksel
• zand of grind
• scherp geslepen potlood met gum
• drinkrietje (recht, niet gebogen)
• speld
• 2 stuks dik A4 papier of karton
• dikke stift
• liniaal
• schaar
• kneedgom of klei
• lijm
• kompas

Stappen:

Begin bij het begin. Doe de deksel op je bakje en zet hem ondersteboven op een vel karton. Volg met de stift de rand van de deksel, zodat je midden op het vel een cirkel hebt. Teken er een tweede cirkel omheen. Zorg dat de afstand tussen de twee cirkels ongeveer 5 centimeter is.

Pak de liniaal en verdeel de cirkel in gelijke delen, door de diameter te tekenen. Deel beide halve cirkels ook weer in tweeën, zodat je vier kwarten hebt. Je kan hierna de verschillende windrichtingen in de vakken opschrijven. Begin bovenaan met Noord en ga vervolgens met de klok mee: Oost, Zuid en West.

Haal nu de deksel van het bakje en duw een klont kneedgom op de bodem vast. Vul daarna de rest met kiezels of zand en doe de deksel er weer op. Als je bang bent dat hij toch opengaat, kan je de deksel met wat tape vastmaken.

Smeer de bovenkant van de deksel in met lijm en plak hem op je papier. Zorg dat je hem mooi in het midden van de cirkel plakt. Pak nu het potlood en zet het met de scherpe kant in het midden van de bodem van de beker en duw hem erdoor. De punt zit dan vast in de klei en het andere eind steekt recht omhoog.

Knip nu uit het andere vel karton een vierkant en een driehoek. Zorg dat ze allebei ongeveer 7 centimeter in doorsnee zijn. Knip nu ook een inkeping in het rietje. Schuif de driehoek aan een kant van het rietje en het vierkant aan de andere kan zodat je een pijl krijgt.  Je kan een druppeltje lijm gebruiken om ze vast te zetten.

Prik de speld nu door het midden van het rietje en prik hem vast op het gummetje van het potlood. Als je nu tegen de zijkant van de pijl blaast, zou hij vrij moeten bewegen.

Neem je windvaan nu mee naar buiten. Zet hem ergens neer waar hij mooi in de wind staat. Kijk op je kompas (of het kompas op je telefoon) om te bepalen wat noord, oost, zuid en west is. Zorg dat de windrichtingen onder je windvaan in de juiste richting staan.

Als het nu begint te waaien, kan je precies zien waar de wind vandaan komt en de windrichting meten.

Vragen:

1. Uit welke richting komt de wind?
2. Meet de windrichting een week lang, komt de wind altijd uit dezelfde richting?
3. Uit welke richting waait het vaak?

Meer weten?

Je kan niet alleen de windrichting meten, maar in Nederland wordt met wind ook energie opgewekt. Om van wind energie te maken heb je geen windvaan nodig, maar een windmolen. Als je wil leren hoe zo’n grote windmolen in elkaar zit, is dit filmpje van Willem Wever leuk om te kijken. Wil je liever kijken naar de wind en zien wat we in Nederland doen om de wind en de zee een beetje in bedwang te houden? Ga dan een keertje naar Neeltje Jans. Daar kunnen ze je meer vertellen over storm en zee.

Op vrijdag 27 januari 2017 is het weer zover: De Nationale Tuinvogeltelling voor (basis)scholen en andere groepen. Je kan dus ook met de BSO of de kinderboerderij meedoen. Je kan ook de app downloaden en met wat vrienden op zoek gaan naar vogels. Hieronder lees je wat je nodig hebt en wat de spelregels zijn.

Nodig:

• het telformulier
• een potlood
• een horloge of stopwatch
• verrekijker (maar dat hoeft niet)

Stappen:

Het is de bedoeling dat je op 27 januari 2017 een half uur de vogels op en rond het schoolplein telt. Je mag ook eerder in de week al tellen, als je er maar voor zorgt dat je na een halfuur stopt met tellen. Extra tip: het telformulier van de Nationale Tuinvogeltelling kan je ook als app downloaden uit de AppStore of Google Play. Je kan dan meedoen op je telefoon.

Er zijn een paar regels aan het tellen van de vogels:

Tel een halfuur lang de vogels op het schoolplein, of op de plek waar je bent. Je mag geen vogels tellen die overvliegen.

Schijf alleen de vogel op die je met je eigen groepje ziet. Tel verschillende groepje niet op, want dan tel je misschien dezelfde vogel een paar keer. Als je als groepje eerst 3 kraaien ziet zitten en daarna een groepje van 5 kraaien, dan tel je in totaal 5 kraaien.

Vul je telformulier in of klik meteen op de vogel in de app. Als je het telformulier gebruikt, dan kan je de telling doorgeven op de website van de Nationale Tuinvogeltelling: http://www.tuinvogeltelling.nl/scholen.

Meer weten?

Op de website van de Nationale Tuinvogeltelling kan je ook terecht voor leuke zoekkaarten en lesmateriaal. Die zijn leuk voor in de klas, maar natuurlijk ook voor thuis. Op de pagina met lesmateriaal kan je allerlei lesjes. De lesjes zijn verschillend, dus het maakt niet uit of je in groep 1 of groep 8 zit.

Met twee grijparmen en vier wielen is EV3MEG een robot die meteen tot de verbeelding spreekt. Extra leuk is dat je zelf aan de slag kan met de programmeersoftware om hem te laten rijden en zoeken.

Nodig:

• LEGO 313131 EV3-set
• bouwinstructies voor de robot
• programmeersoftware van LEGO

Stappen:

De LEGO Mindstorms EV3MEG is ontworpen door Martijn Boogaarts. Het is een robot die niet alleen makkelijk te bouwen en te programmeren is, maar die je ook door de hele kamer kan laten rijden.

De instructies zijn overzichtelijk en duidelijk. Let wel goed op dat je de juiste platen gebruikt, anders kom je niet mooi uit bij de schouders. Wat ook mooi is om te zien is hou de snoeren rond de nek worden geslagen en op die manier mooi worden verwerkt in de robot. Hij ziet er meteen strak en gelikt uit.

Henrik van de LEGO ROBO MAK3R STUDIO heeft een kort filmpje gemaakt waarin hij de werkende EV3MEG laat zien. Gebruik dat filmpje ook om te zien hoe het programma van de EV3MEG er uit ziet.

Meer weten?

Dit is de derde EV3 robot die we delen. Met grote dank aan Martijn Boogaarts voor het ontwerp en Henrik voor het filmpje.

 

Zelf boter maken is niet alleen makkelijk, maar ook erg leuk. Daarnaast is het ook heel lekker. Maar misschien is het wel het leukste dat je een proefje kan doen dat je na afloop op je brood kan smeren en opeten. In dit proefje ga je zelf boter maken en iedereen kan meedoen.

Nodig:

• 500 ml slagroom
• pot van minimaal 500 ml met deksel
• zeef
• 2 theedoeken (of kaasdoeken)
• beslagkom

We beginnen met een 2 tips. Tip 1: De beste slagroom om boter mee te maken haal je niet in de supermarkt. Die haal je bij de boer. Bij de boer kan je namelijk lekker vette slagroom krijgen en daar maak je de lekkerste roomboter mee. Tip 2: Ga je zelf boter maken? Doe de slagroom dan een dag van te voren in een pot met een snufje zout en laat hem een dag op het aanrecht staan. Dan kunnen de bacteriën hun werk goed doen. Voordat je gaat beginnen zet je de pot dan even kort in de koelkast, zodat het mengsel weer afkoelt naar ongeveer 15 graden.

Als je klaar bent om boter te maken, haal je de pot uit de koelkast en begin je met schudden. Schudden, schudden en nog meer schudden. Als je in de pot kijkt zie je dat je na een tijdje schudden dikke geklopte slagroom hebt. Dat is leuk, maar niet als je boter maakt. Je moet nu nog echt even doorschudden. Zelf boter maken vraag echt om serieus schudwerk, misschien wel 20 minuten, dus zet een leuk muziekje op.

Blijf schudden tot je in je pot dikke klonten en vocht ziet zitten. Die dikke klonten zijn stukken boter, het vocht is de meest fantastische karnemelk die je ooit in je leven hebt geproefd. (Maar nu nog niet proeven!)

Zet de zeef op de beslagkom en leg er een schone theedoek op. Als je een kaasdoek hebt, kan je die gebruiken, dat gaat nog beter. Schenk nu de inhoud van de pot op de doek. Het vocht druipt nu door het door het doek en het vergiet in de kom. Dat kan je gewoon drinken, het is echt heel, heel lekker.

Je kan er nu voor kiezen om de boter te wassen. Je hebt dan wel ijsblokjes nodig.
Je legt de klont boter dan in een kom met ongeveer 60 ml ijswater. Je kneed de boter daarna net zolang tot het water helder blijft. De eerste keer dat je het wast, wordt het water snel troebel. Dat water gooi je dan weg, en je vult de kom weer met een beetje ijswater. Ga weer verder met wassen. Als het water weer troebel is, ververs je het. Deze stappen herhaal je tot het water helder blijft.

Na het wassen is het tijd om de boter wat droger te maken. Je legt de homp boter op je doek en duwt er zachtjes op. Zorg dat het vocht er langzaam uitloopt. Draai de kol en duw weer zachtjes. Hoe meer vocht je uit de boter duwt, hoe beter hij wordt.

Vragen:

1. In de tweede tip schrijven we dat je de slagroom op het aanrecht kan laten staan. Waarom denk je dat dat is?
2. Kijk in de supermarkt eens bij de boter. Hoeveel verschillende soorten tel je?
3. Boter is een melkproduct. Noem nog drie producten die je van melk kan maken.

Meer weten?

Als je boter kan maken, zit je niet ver van het maken van kaas. Op de website levenvanhetland.nl staat een prima stappenplan om zelf kaas te maken. Je kan dan ook dit filmpje van SchoolTV kijken.

Met de EV3 EV3D4 waan je je in de wereld van Star Wars. Het is het LEGO broertje van R2D2 de bekende robot uit Star Wars. Dit ontwerp is gemaakt door Vassilis Chryssanthakopoulos. Hij heeft de EV3 EV3D4 zo gemaakt dat hij ook door de kamer kan bewegen met zijn infraroodbaken en is makkelijk te programmeren met de EV3-software

Nodig:

• LEGO 313131 EV3-set
• bouwinstructies voor de robot

Stappen:

De EV3 EV3D4 is project waar we behoorlijk van onder de indruk zijn. De instructies zijn weer van Philo en Vassilis Chryssanthakopoulos. Je bent behoorlijk wat tijd bezig met bouwen, maar het is een fantastische machine om te maken. Ze zorgen zelfs dat de afstandsbediening een jasje krijgt.

Zorg zoals altijd bij LEGO dat je de blokken goed laat aansluiten. Let bij deze robot ook op dat je de snoeren goed wegwerkt.

Als je klaar bent met bouwen kan je gaan testen. Je kan de EV3D4 door de kamer laten bewegen, maar hem ook andere dingen laten doen.

Meer weten?

Dit is onze tweede Mindstorms EV3 robot die we delen. Wederom met dank aan Philo voor het maken van de handleiding en aan Vassilis voor het ontwerp. Wil je zelf aan de slag met het maken van een programma, kijk dan op de website van Lego voor de programmer-app.